علف های هرز باریک برگ در مزارع گندم

این گروه از علف ها، گیاهانی هستند که توانایی جوانه زنی در دماهای پایین را دارند و می توانند در دمای زیر 10 درجه سانتی گراد جوانه بزنند. این علف های هرز عمدتا در فصل پاییز، قبل از شروع یخبندان یا در اواخر زمستان پس از برطرف شدن یخبندان، جوانه می زنند. این گیاهان زمستان را در حالت Rosette (روزت) که به معنای حالت خواب زمستانی است، سپری می کنند و در بهار به گل می روند و سپس از بین می روند. بقیه سال را به صورت بذر در خاک می گذرانند تا دوباره در سال آینده جوانه بزنند. علف هایی مانند يولاف وحشی، تربچه وحشی و بسیاری از گیاهان خانواده شب بو در این دسته قرار دارند. این علف ها به دلیل توانایی تحمل شرایط سخت زمستان، می توانند در بهار با سرعت بیشتری رشد کرده و محصولات گندم را تحت فشار قرار دهند.

 

 

علف های هرز یکساله تابستانه

این دسته از علف ها توانایی جوانه زنی در دماهای بالاتر را دارند و در دماهای بالای 14 درجه سانتیگراد رشد می کنند. علف های هرز یکساله تابستانه معمولا در اوایل تا اواسط بهار، با گرم شدن هوا جوانه زده و در طول تابستان گل و میوه می دهند. این گیاهان با رسیدن به پایان فصل گرما از بین می روند و زمستان را به صورت بذر در خاک سپری می کنند. از مه ترین علف های هرز تابستانه می توان به تاج خروس و تاجریزی اشاره کرد. این علف ها به ویژه در مناطقی که دارای تابستان های گرم و خشک هستند، به سرعت رشد کرده و می توانند به سرعت مزارع گندم را پوشش دهند. در نتیجه، محصول گندم دچار کاهش عملکرد می شود.

 

 

علف های هرز باریک برگ

یکی از چالش های اساسی در کنترل آفات مزارع گندم ایران، مقاومت علف های هرز باریک برگ مانند يولاف وحشی، فالاریس و چچم به علف کش های رایج است. این مسئله به ویژه در استان های مهم تولید گندم نظیر فارس، خوزستان، کرمانشاه و گلستان به طور جدی مطرح است. مقاومت این علف های هرز به علف کش ها، آینده تولید گندم را در این مناطق تهدید می کند و ممکن است منجر به کاهش چشمگیر عملکرد محصول شود. شناخت دقیق ویژگی های این علف های هرز، به ویژه در مرحله گیاهچه ای، اولین گام در مدیریت صحیح آنها است. به عبارت دیگر، شناسایی دقیق این علف ها در مراحل اولیه رشد می تواند کمک شایانی به کنترل م.ثرتر آنها کند.

 

 

علف کش های مورد استفاده برای کنترل علف های هرز باریک برگ در مزارع گندم

علف کش های بازدارنده استیل کوآنزیم آ کربوکسیالز: این دسته از علف کش ها به گروه A یا گروه 1 تعلق دارند و عمدتا برای کنترل علف های هرز باریک برگ پس از رویش به کار می روند. علف کش های ACCase شامل سه خانواده فوپ، دیم و دن هستند و با مهار فعالیت آنزیم استیل کوآنزیم آ کربوکسیلاز، که یکی از آنزیم های اولیه در ساخت اسیدهای چرب است، رشد علف های هرز را متوقف می کنند. این علف کش ها به صورت سیستمیک عمل می کنند، به این معنا که از طریق شاخ و برگ گیاه جذب می شوند و سپس به سایر قسمت های گیاه منتقل می شوند. علائم ناشی از مصرف این علف کش ها به طور عمده به کندی ظاهر می شود و نیاز به زمان دارد تا تاثیر کامل آنها مشاهده شود. نکته مهم این است که استفاده مکرر از این علف کش ها به مدت 5 تا 7 سال می تواند باعث مقاومت علف های هرز به آنها شود، که این مسئله مدیریت علف های هرز را در آینده دشوارتر می کند.

علف کش های بازدارنده استولاکتات سینتاز: این دسته از علف کش ها به گروه B یا گروه 2 تعلق دارند و هم برای کنترل علف های هرز باریک برگ و هم پهن برگ استفاده می شوند. علف کش های ALS با مهار آنزیم استولاکتات سینتاز، که در تولید اسیدهای آمینه لوسین، ایزولوسین و والین نقش دارد، از رشد علف های هرز جلوگیری می کنند. این علف کش ها بقایایی در خاک به جا می گذارند که می تواند بر کشت های بعدی تاثیر بگذارد، بنابراین در انتخاب گیاهان تناوبی باید دقت ویژه ای به کار رود. از آنجا که علف کش های ALS در بروز مقاومت در علف های هرز نسبت به ACCase خطر بیشتری دارند، استفاده مکرر از این علف کش ها برای 3 تا 5 سال می تواند منجر به مقاومت علف های هرز شود.

 

 

روش های مدیریت علف های هرز باریک برگ

با وجود اینکه بیش از 15 سال از اولین گزارش علف های باریک برگ مقاوم به علف کش ها در کشور می گذرد، اما تاکنون به صورت جدی به مدیریت و کنترل این مقاومت پرداخته نشده است. این مسئله باعث شده تا دامنه گسترش علف های هرز مقاوم در مزارع کشور افزایش یابد. در نتیجه، کشاورزان با چالش های بیشتری در کنترل این علف ها مواجه می شوند و نیاز به روش های مدیریت کارآمدتر بیش از پیش احساس می شود. مدیریت صحیح علف های هرز باریک برگ نیازمند یک رویکرد چندجانبه است که شامل استفاده ترکیبی از روش های مکانیکی، شیمیایی و فرهنگی باشد. همچنین، آگاهی بخشی به کشاورزان در مورد روش های صحیح استفاده از علف کش ها و جلوگیری از مصرف مکرر یک نوع علف کش، می تواند به کاهش سرعت گسترش مقاومت در علف های هرز کمک کند.

 

 

روش های جلوگیری و کنترل علف های هرز باریک برگ

کنترل مکانیکی: کنترل مکانیکی علف های هرز باریک برگ از طریق وجین دستی یا استفاده از ابزارهای مکانیکی مخصوص می تواند موثر باشد. وجین دستی یکی از روش های سنتی کنترل علف های هرز است که توسط کارگران انجام می شود و به خصوص در مزارع کوچک و باغ های خانوادگی کاربرد دارد. اما این روش به دلیل نیاز به نیروی انسانی زیاد و زمان بر بودن، در مزارع بزرگ کمتر مورد استفاده قرار می گیرد. در مزارع بزرگ تر، ابزارهای مکانیکی مانند تراکتورهای مجهز به وسایل وجین و خاک ورزی می توانند به کنترل علف های هرز کمک کنند. نوع ابزار مورد استفاده برای خاک ورزی باید بر اساس نوع علف هرز و وضعیت رشد آن انتخاب شود. برای مثال، در مزارعی که علف های هرزی با ریشه های قوی و عمیق وجود دارند، استفاده از گاوآهن برگردان دار می تواند موثر باشد. این ابزار خاک را به عمق بیشتری شخم زده و علف ‌های هرز را از ریشه بیرون می آورد. در مقابل، برای علف های هرزی که ریشه های سطحی و نازک دارند، استفاده از دیسک می تواند موثر باشد. دیسک خاک را به صورت سطحی شخم زده و علف های هرز را به سطح خاک می آورد، جایی که آنها در معرض خشک شدن و از بین رفتن قرار می گیرند. همچنین، پنجه قاضی سطحی برای علف های چند ساله و یک ساله و چنگک گردان نیز برای علف های هرز یک ساله ماسب است.

استفاده از علف کش های شیمیایی
در کنار روش های مکانیکی، استفاده از علف کش های شیمیایی همچنان یکی از روش های اصلی کنترل علف های هرز در مزارع گندم است. انتخاب علف کش مناسب باید بر اساس نوع علف هرز و مرحله رشدی آن انجام شود. استفاده از علف کش ها باید به طور دقیق و مطابق با دستورالعمل های تولید کننده صورت گیرد تا از بروز مقاومت در علف های هرز جلوگیری شود.

تناوب زراعی و کاهش جمعیت علف های هرز
تناوب زراعی یکی دیگر از روش های موثر در مدیریت علف های هرز است. با تغییر نوع گیاه زراعی در هر فصل، شرایط رشد برای علف های هرز مختلف تغییر می کند و این امر می تواند به کاهش جمعیت علف های هرز کمک کند. به عنوان مثال، در یک تناوب زراعی که در آن گیاهانی با نیازهای مختلف کشت می شوند، برخی از علف های هرز ممکن است نتوانند با شرایط جدید سازگار شوند و از بین بروند.

مدیریت خاک
مدیریت صحیح خاک نیز نقش مهمی در کنترل علف های هرز دارد. استفاده از کودهای آلی و شیمیایی مناسب، بهبود ساختمان خاک و حفظ رطوبت مناسب می تواند به کاهش جمعیت علف های هرز کمک کند. همچنین، استفاده از مالچ ها برای پوشاندن سطح خاک می تواند از رشد علف های هرز جلوگیری کند. مالچ ها با جلوگیری از رسیدن نور خورشید به سطح خاک، جوانه زنی بذرهای علف های هرز را کاهش می دهند.

علف های هرز و جذب حشرات
برخی علف های هرز می توانند حشرات را به خود جذب کنند و در نتیجه به محصولات کشاورزی آسیب برسانند. کنترل این علف های هرز می تواند به کاهش جمعیت حشرات مضر کمک کند. کاشت مخلوط محصولات می تواند دفاع گیاهان را در برابر علف های هرز و حشرات مضر افزایش دهد. همچنین، چرای دام قبل از گل دهی علف های هرز می تواند به کاهش جمعیت آنها کمک کند.

گیاهان تله برای کنترل علف های هرز انگل
یکی دیگر از روش های مدیریت علف های هرز انگل استفاده از گیاهان تله است. گیاهان تله، گیاهانی هستند که خود میزبان علف هرز انگل نیستند، اما با ترشح مواد لازم برای جوانه زنی بذر علف هرز انگل، باعث تحریک جوانه زنی و در نهایت از بین رفتن آنها میشوند. این روش می تواند به ویژه در مناطقی که علف های هرز انگل مانند Striga و Orobanche وجود دارند موثر باشد.

 

 

موثرترین علف کش ها برای کنترل باریک برگ ها

کلودینافوپ پروپارژیل: این علف کش با عملکرد سیستمیک و انتخابی، به طور خاص برای کنترل علف های هرز باریک برگ در مزارع گندم استفاده می شود. کلودینافوپ پروپارژیل از طریق برگ های گیاه جذب می شود و به سایر قسمت های گیاه منتقل می شود. زمان مناسب برای استفاده از این علف کش از مرحله سه برگی گندم تا بعد از پنجه زنی است. میزان مصرف آن بسته به شرایط محیطی و تراکم علف های هرز، بین 0.6 تا 0.8 لیتر در هکتار توصیه می شود.
فنوکساپروپ پی اتیل: این علف کش نیز عملکرد سیستمیک و انتخابی دارد و برای کنترل علف های هرز باریک برگ در مزارع گندم و جو استفاده می شود. فنوکساپروپ پی اتیل از طریق برگ ها و بافت های سبز گیاه جذب شده و به سیستم رشد گیاه انتقال می یابد. این علف کش به طور موثری علق های هرز را از بین می برد و میزان مصرف آن 0.8 تا 1 لیتر در هکتار است.
آکسیال: آکسیال یک علف کش سیستمیک و انتخابی است که برای کنترل علف های هرز باریک برگ در مزارع گندم و جو استفاده می شود. این علف کش از طریق برگ ها جذب شده و به سایر قسمت های گیاه منتقل می شود. میزان مصرف آن 0.8 تا 1 لیتر در هکتار است و زمان مناسب برای استفاده از آن زمانی است که علف های هرز در مرحله رشد فعال هستند.
تراکسوس: تراکسوس یکی دیگر از علف کش های انتخابی و پس از رویشی است که برای کنترل علف های باریک برگ در مزارع گندم و گندم دوروم استفاده می شود. این علف کش با عملکرد سیستمیک خود، به طور خاص برای کنترل علف های هرز مقاوم به سایر علف کش ها موثر است. میزان مصرف آن 1.5 لیتر در هکتار است و بهترین زمان استفاده از آن زمانی است که علف های هرز در مرحله رشد فعال هستند.
ایلوکسان: ایلوکسان یک علف کش سیستمیک و تماسی است که به طور خاص برای کنترل يولاف وحشی و چچم در مزارع گندم و جو استفاده می شود. این علف کش از طریق برگ ها جذب می شود و به سرعت به سایر قسمت های گیاه منتقل می شود. میزان مصرف ایلوکسان 2.5 لیتر در هکتار است و زمان مناسب برای استفاده از آن زمانی است که علف های هرز در مرحله رشد فعال هستند.
سافیکس بی دابلیو: این علف کش سیستمیک و انتخابی، به ظور خاص برای کنترل جودره و يولاف وحشی در مزارع گندم و جو استفاده میشود. سافیکس بی دابلیو با جذب از طریق برک ها به سایر قسمت ای گیاه منتقل می شود و به طور موثری علف عای هرز را از بین می برد. میزان مصرف آن 3 لیتر در هکتار است و بهترین زمان استفاده از آن زمانی است که علف های هرز در مرحله رشد فعال هستند